İşletmenizi kurmak için yıllarınızı verdiniz. Belki LLC'niz (Limited Liability Company) ailenizin geçimini sağlıyor, değer verdiğiniz insanlara iş imkânı sunuyor ya da emek verdiğiniz her şeyi temsil ediyor.
Şimdi şunu düşünün: Yarın başınıza beklenmedik bir şey geliyor.
Maaş bordrosunu kim imzalayabilir? Şirketin banka hesabına kim erişebilir? Müşterilerle kim pazarlık yapabilir? Şirketi yönetmek için gerçekten hukuki yetkiye kim sahip?
California'daki işletme sahiplerinin çoğu cevabın basit olduğunu varsayar: "İşletmeyi eşim veya çocuklarım miras alır." Ne yazık ki California hukuku her zaman bu şekilde işlemez.
Pek çok LLC sahibi, mülkiyet payını bir yakınına bırakmasının, o kişiye işletmeyi yönetme yetkisini kendiliğinden vermediğini öğrendiğinde şaşırır. Ailenizin şirketinizin mali değerini miras alması, ancak onu yönetmek için hiç ya da çok az anında yetkiye sahip olması tamamen mümkündür. Bu kopukluk çoğu zaman sürpriz olur ve zaten zor olan bir dönemde bazen gereksiz uyuşmazlıklara yol açar.
İyi haber şu ki, doğru planlama bu sorunların önlenmesine yardımcı olabilir. Bir living trust (sağlığınızda kurduğunuz trust) ile bir LLC Operating Agreement'ının (LLC işletme sözleşmesi) birlikte nasıl işlediğini anlamak, California'daki bir işletme sahibinin hem ailesini hem de şirketini korumak için atabileceği en önemli adımlardan biridir.
1. Bir LLC, Sahip Olduğunuz Diğer Varlıkların Neredeyse Hepsinden Farklıdır
İnsanlar miras planlamasını düşündüklerinde genellikle evlerini, emeklilik hesaplarını veya kişisel banka hesaplarını akla getirir. Bu varlıklar genellikle karmaşık yönetim sorunları doğurmadan bir sahipten diğerine geçer.
LLC farklı işler, çünkü mülkiyet yalnızca bir varlığı almaktan ibaret değildir. Bir işletmeyi yürütmeye yönelik hukuki yetkiyi de kapsar.
Bir an şirketinizi düşünün. Birinin bordroyu onaylaması, sözleşmeleri imzalaması, tedarikçilerle pazarlık yapması, çalışanlarla ilgili kararlar alması, bankalarla iletişim kurması ve işletmeyi her gün ileriye taşıması gerekir. Bu yönetim hakları, kâr alma hakkından hukuken ayrıdır.
Birinin mülkiyet payınızı miras alması, yönetim masasındaki yerinizi de kendiliğinden miras aldığı anlamına gelmeyebilir.
2. Bir LLC Sahibi Vefat Ettiğinde Gerçekte Ne Olur?
En yaygın yanlış kanılardan biri, mülkiyetin vefat ettiğiniz anda doğrudan mirasçılarınıza geçtiğidir.
California hukuku bu durumu farklı ele alır. Bir LLC üyesi vefat ettiğinde, hukuk genellikle o üyeyi şirketten dissociated (ayrılmış) sayar. Vefat eden sahip artık işletmenin yönetimine hukuken katılan kişi değildir.
Bu, işletmenin mutlaka sona erdiği anlamına gelmez. Mülkiyetin ortadan kalktığı anlamına da gelmez. Bunun yerine, kişinin mali payı varlığını sürdürebilir; ancak şirketi yönetme yetkisinin gerçekte kimde olduğu sorusu açık kalır.
Pek çok aile için karışıklık tam da burada başlar. Şirket hesaplarına erişmeyi bekleyerek bankaya giden bir eşi düşünün. Banka, hukuki yetkiyi kanıtlayan belgeler istediğini söyler. Çalışanlar bordroyu kimin onaylayabileceğini merak edebilir. Müşteriler sözleşmeleri imzalamaya kimin yetkili olduğunu sorabilir. Tedarikçiler ek kredi açmadan önce tereddüt edebilir.
Aile işletmenin mali sahibi olabilir, ancak bu, hukuken kimin yetkili olduğu sorusunu her zaman cevaplamaz.
3. Paranın Sahibi Olmak, İşletmeyi Yönetmekle Aynı Şey Değildir
California LLC hukukunu anlamanın en kolay yollarından biri, mülkiyeti iki ayrı kavrama bölmektir.
Birincisi mülkiyetin ekonomik yönüdür. Bu; kâr, dağıtım veya şirket satılırsa şirketin değerini alma hakkıdır.
İkincisi mülkiyetin yönetim yönüdür. Bu; oy haklarını, karar alma yetkisini, şirket kayıtlarına erişimi ve şirketin faaliyetlerini yönlendirme konusundaki hukuki yetkiyi kapsar.
California hukuku bu hakları çoğu zaman ayrı ayrı ele alır. Sonuç olarak bir kişi, bir LLC'nin mali faydalarını miras alabilir, ancak kendiliğinden onu yöneten kişi hâline gelmez.
Bu ayrım işletme sahiplerini şaşırtır, çünkü sezgilere aykırı gelir. Sonuçta biri işletmenin sahibiyse, onu kendiliğinden kontrol etmesi gerekmez mi? Her zaman değil. Cevap çoğu zaman Operating Agreement'ın ne söylediğine ve şirketin devir planının nasıl tasarlandığına bağlıdır.
4. Living Trust Tam da Burada Büyük Fark Yaratabilir
Usulüne uygun hazırlanmış bir revocable living trust (sağlığınızda değiştirebileceğiniz veya geri alabileceğiniz trust), işletme sahipleri için en değerli araçlardan biri olabilir.
Pek çok kişi trust'ı kurmanın yeterli olduğunu düşünür. Yeterli değildir. LLC payının fiilen trust'a devredilmesi gerekir. Bu adım hiç atılmazsa, trust sahibin amaçladığı sonucu sağlamayabilir.
Bir LLC için bu çoğu zaman Operating Agreement'ın incelenmesini, üyelik payının (membership interest) devrine ilişkin bir devir belgesinin hazırlanmasını, gerekli onayların alınmasını, şirket kayıtlarının güncellenmesini ve trust ile LLC belgelerinin hepsinin aynı şeyi söylediğinden emin olunmasını gerektirir.
LLC'yi içine devretmeden bir trust kurmak, biraz bir kasa satın alıp değerli eşyalarınızı hiçbir zaman içine koymamaya benzer. Kasa vardır, ancak önem verdiğiniz varlığı korumaz.
5. Trust'ınız ve Operating Agreement'ınız Birlikte İşlemelidir
Pek çok miras planı neredeyse tamamen trust'a odaklanır. Pek çok LLC sahibi de neredeyse tamamen Operating Agreement'a odaklanır. Gerçek şu ki bu belgelerin birlikte işlemesi gerekir.
Operating Agreement'ınız şu gibi pratik sorulara cevap vermelidir:
- İşletmenin mali değerini kim alacak? Belki kârların eşinize veya çocuklarınıza gitmesini istiyorsunuz. Bu açıkça düzenlenmelidir.
- Şirketi fiilen kim yönetecek? Parayı miras alan kişi her zaman işletmeyi yönetmeye en uygun kişi değildir. Bazı sahipler faaliyetlerin güvendikleri bir iş ortağı, uzun süredir çalışan bir personel veya deneyimli bir aile üyesi tarafından sürdürülmesini tercih eder.
- Mirasçı kendiliğinden üye olur mu? Bazı LLC'ler buna izin verir. Diğerleri kalan üyelerin onayını şart koşar. Sözleşme bu kararın nasıl işlediğini açıkça belirtmelidir.
- Kalan ortaklar payı satın almak isterse ne olur? Pek çok aile içi uyuşmazlık, kimse bu durumu planlamadığı için ortaya çıkar. İyi bir Operating Agreement; payın nasıl değerleneceğini, değerlemeyi kimin yapacağını, satın alma bedelinin nasıl ödeneceğini ve pay satın alımının hayat sigortasıyla finanse edilip edilmeyeceğini belirleyebilir. Duygusal bir dönemde pazarlık yapmak yerine herkes kuralları önceden bilir.
- Sahip vefat etmek yerine ehliyetini yitirirse ne olur? İşletmeyi etkileyebilecek tek olay ölüm değildir. Hastalık, engellilik veya ehliyetsizlik, bir sahibin şirketi aylarca, hatta yıllarca yönetmesini engelleyebilir. Trust'ınız, durable power of attorney (ehliyetsizlik hâlinde de geçerliliğini koruyan vekaletname) belgeniz ve Operating Agreement'ınız, bu dönemde kimin devreye girip karar alabileceğini belirtmelidir. Acil bir durumun yaşanmasını beklemek çoğu zaman çok geç kalmak demektir.
6. Basit Bir Örnek Konuyu Anlamayı Kolaylaştırır
Daniel ve Tarik'in California'daki bir danışmanlık şirketinin yarısına ayrı ayrı sahip olduğunu düşünün. Daniel her şeyini kızına bırakan bir vasiyetname imzalar. Operating Agreement'ları, mülkiyet payını miras alan herkesin mali dağıtımları alabileceğini, ancak Tarik kabul etmedikçe oy hakkı olan bir üye olamayacağını öngörür.
Daniel beklenmedik şekilde vefat eder. Kızı artık şirketteki mali payın sahibidir. Ancak kendiliğinden oy kullanamaz, işletmeyi yönetemez veya önemli kararlara katılamaz.
Tarik başka bir ortağın işe dahil olmasını istemeyebilir. Daniel'in kızı ya yönetimde bir rol ya da babasının payı için bir ödeme isteyebilir. Artık herkes zor sorular soruyor: Daniel'in payı ne kadar ediyor? Tarik payı satın almalı mı? Buna gücü yeter mi? Ödemeyi ne kadar sürede yapmalı? Herkes tartışırken işletme değer kaybederse ne olur?
Bunlar, doğru planlamayla yıllar önce ele alınabilecek sorunlardır.
7. Sonuç
Living trust mükemmel bir miras planlama aracıdır. Operating Agreement ise vazgeçilmez bir işletme planlama belgesidir. Ancak hiçbiri diğerinin işini yapmak için tasarlanmamıştır.
En iyi koruma; living trust'ınız, Operating Agreement'ınız, vasiyetnameniz, durable power of attorney belgeniz ve şirket kayıtlarınız tek ve uyumlu bir plan olarak birlikte işlediğinde sağlanır.
Böylece aileniz yalnızca işletmenizin değerini miras almaz. Siz işletmeyi artık yönetemediğinizde işletmenin faaliyetlerini nasıl sürdüreceğine dair net bir yol haritasına da sahip olur.
Sari Law Firm olarak, California'daki işletme sahiplerinin LLC Operating Agreement'larını, living trust'larını ve devir planlarını uyumlu hâle getirmelerine yardımcı oluyoruz. Böylece işletmeleri, hayatın en zor geçiş dönemlerinde de faaliyetlerini sürdürebilir.
Sari Law Firm işletme sahiplerine şu konularda yardımcı olur:
- LLC Operating Agreement hazırlanması ve devir planlaması
- Living trust'ların işletme mülkiyet paylarıyla uyumlu hâle getirilmesi
- Üyelik payı devirleri ve pay satın alma sözleşmeleri
- Şirket kuruluşu ve kurumsal yapılandırma
- California hukuku kapsamında sözleşme hazırlanması ve incelenmesi
Yasal Uyarı: Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her dava farklıdır. Haklarınızın ihlal edildiğini düşünüyorsanız, kendi durumunuzu değerlendirmesi için yetkin bir California avukatına danışın.
Şirket bir davaya taraf olursa, California'da bir şirketin mahkemede kendini temsil edemeyeceğini unutmayın.
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kendi durumunuzla ilgili rehberlik için Sari Law Firm ile iletişime geçin.