Sözleşmelerde Esaslı İhlal Nasıl Meydana Gelir?

Bir sözleşme ihlali davasında başarılı olmak için, davacı dört temel unsuru kanıtlamalıdır: (1) bir sözleşmenin varlığı, (2) davacının sözleşmeyi ifa etmesi veya ifa etmemesi için geçerli bir mazeret, (3) davalının ihlali ve (4) davacıya doğan zarar. (Richman v. Hartley (2014) 224 Cal.App.4th 1182, 1186 [169 Cal.Rptr.3d 475].) Ayrıca CACI 303, davalının sözleşme ihlalinin, davacının uğradığı zarara neden olmada esaslı bir etken (substantial factor) olması gerektiğini belirler.

İçtihat hukuku ayrıca, sözleşme ihlali için dava açan bir davacının, tüm sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirdiğini veya bunları ifa etmekten muaf tutulduğunu göstermesi gerektiğini açıklığa kavuşturur. Aynı şekilde, davalının sözleşme kapsamında ifa yükümlülüğü bir olayın gerçekleşmesine bağlıysa, davacı o olayın meydana geldiğini kanıtlamalıdır. (Consolidated World Investments, Inc. v. Lido Preferred Ltd. (1992) 9 Cal.App.4th 373, 380 [11 Cal.Rptr.2d 524].)

Davacının her ihlali, davalıyı ifa yükümlülüğünden kurtarmaz. İhlalin esaslı (material) olması gerekir; bu da davacının sözleşme kapsamında gerekli olan önemli yükümlülükleri yerine getirmiş olması gerektiği anlamına gelir. Ayrıca, yükümlülüklerin birbirine bağlı (dependent) olması gerekir; yani tarafların, bir edimin ifa edilmemesinin diğerini ifa etme yükümlülüğünü ortadan kaldıracağı konusunda özel olarak anlaşmış olmaları gerekir. Esaslılık genellikle bir maddi vakıa sorunu olmakla birlikte, edimlerin bağımlı mı yoksa bağımsız mı olduğunun belirlenmesi bir sözleşme yorumu meselesidir. (Brown v. Grimes (2011) 192 Cal.App.4th 265, 277–279 [120 Cal.Rptr.3d 893].)

Bir sözleşmenin esaslı ihlali, bir tarafın sözleşmesel bir yükümlülüğü ifa etmemesinin, diğer tarafı sözleşme kapsamındaki ifa yükümlülüğünden kurtaracak kadar büyük olduğunda meydana gelir. Bir ihlalin esaslı olup olmadığı ve dolayısıyla ifayı mazur gösterip göstermediği tipik olarak bir maddi vakıa sorunudur. Bir ihlalin esaslılığı, önemine ve zarar gören tarafın esaslı ifayı alma olasılığına bağlıdır. Mahkemeler, bir sözleşmenin bir yönünün esaslı ihlalinin çoğu zaman tüm sözleşmenin esaslı ihlalini oluşturduğuna hükmetmiştir. (Brown, supra, 192 Cal.App.4th at pp. 277–278.)

Esaslı İhlal Örnekleri

1. Mal veya Hizmetlerin Vaat Edildiği Gibi Teslim Edilmemesi – Bir tedarikçi, bir üreticiye temel hammadde sağlamayı taahhüt eder ancak teslim etmezse, üretici tedarikçinin esaslı ihlali nedeniyle ödeme yükümlülüklerinden kurtulabilir.
2. Verilen Hizmetler İçin Ödeme Yapılmaması – Bir müşteri, bağımsız bir yükleniciye aylık taksitlerle ödeme yapmayı kabul eder ancak ödemeleri yapmayı reddederse, yüklenici sözleşme kapsamındaki işi haklı olarak durdurabilir.
3. Rekabet Yasağı Sözleşmelerinin İhlali – Bir çalışan rekabet yasağı (non-compete) sözleşmesi imzalar ve hemen doğrudan bir rakip için çalışmaya başlarsa, işveren sözleşmeyi ihlal edilmiş sayabilir ve hukuki çarelere başvurabilir.
4. İş Sözleşmesinde İnşaat Kusurları – Bir yüklenici, belirli malzemelerle bir ev inşa etmek üzere tutulur ancak bunun yerine standart altı malzemeler kullanarak yapısal sorunlara yol açarsa, bu esaslı ihlal sayılabilir ve ev sahibinin ödeme yapmamasını veya sözleşmeyi feshetmesini haklı kılabilir.
5. Temel Son Tarihlerin Karşılanmaması – Bir şirket, kritik bir ürün lansman tarihine kadar bir reklam kampanyası başlatmak üzere bir pazarlama firmasıyla sözleşme yapar ancak firma son tarihi karşılayamazsa, şirket esaslı bir ihlal iddia edebilir ve tazminat talep edebilir.

Esaslı ihlaller, sözleşmenin icra edilebilirliğini önemli ölçüde etkiler ve diğer tarafın ifa etmemesini haklı kılabilir. Sözleşme açıklığını sağlamak ve kritik yükümlülükleri tanımlamak, uyuşmazlıkları önleyebilir ve sözleşmesel ilişkileri güçlendirebilir.

Önemsiz (Minor) İhlal Örnekleri

1. Asgari Etkili Gecikmeli Teslimat – Bir tedarikçi malları birkaç gün geç teslim eder ancak gecikme alıcının faaliyetlerini önemli ölçüde aksatmazsa, bu önemsiz bir ihlal sayılır.
2. Ürün Spesifikasyonlarında Hafif Sapma – Bir ürün, üzerinde anlaşılan spesifikasyonlardan küçük farklılıklarla teslim edilir ancak hâlâ amaçlanan işlevini etkili biçimde görüyorsa, bu önemsiz bir ihlal olarak sınıflandırılır.
3. Kısmi Gecikmeli Ödeme – Bir müşteri, diğer tarafa önemli mali zarar vermeden ödemeyi birkaç gün geç yaparsa, bu önemsiz bir ihlaldir.
4. Asli Olmayan Sözleşme Koşullarının Dahil Edilmemesi – Bir hizmet sağlayıcı, sözleşme edimlerinden küçük bir ayrıntıyı atlar ancak temel yükümlülükleri yerine getirirse, bu esaslı bir ihlal sayılmaz.
5. İfada İhmal Edilebilir Hatalar – Bir taraf, sözleşme kapsamındaki görevlerini yerine getirirken genel anlaşmayı önemli ölçüde etkilemeyen küçük bir hata yaparsa, bu önemsiz bir ihlal olarak kalır.

Önemsiz ihlaller tipik olarak ihlal etmeyen tarafı yükümlülüklerinden kurtarmaz, ancak sözleşmenin koşullarına bağlı olarak yine de düzeltici eylemleri veya tazmini gerektirebilir.

Sari Law Firm'deki Yakup Sari liderliğindeki Sözleşme İhlali avukatları, zararlarınızı tazmin etmenize yardımcı olabilir. Yardıma ihtiyacınız olursa lütfen bizi 949-426-5071 numaralı telefondan arayın veya info@Sarilaw.us adresinden e-posta gönderin.

Not: Bu makale hukuki tavsiye değildir.