Hedeflerinizi karşılayan bir iş sözleşmesi yazmak dikkat ve zaman gerektirir. Başlamak için, öncelikle bir sözleşmenin ne anlama geldiğini anlamalısınız. Bir sözleşme (contract), belirli bir eylemi gerçekleştirmek veya gerçekleştirmekten kaçınmak amacıyla, ehliyetli taraflar arasında, geçerli bir karşılık (consideration) için yapılan, gönüllü ve hukuka uygun bir anlaşmadır. (Robinson v. Magee (1858) 9 Cal. 81, 83.)
Bir sözleşmenin var olması için dört temel unsur gereklidir (CC §1550; Lopez v Charles Schwab & Co. (2004) 118 CA4th 1224): (1) sözleşme yapmaya ehil taraflar, (2) tarafların rızası, (3) hukuka uygun bir konu ve (4) yeterli sebep veya karşılık (consideration).
1- Reşit olmayanlar, akli dengesi yerinde olmayanlar ve medeni haklarından yoksun bırakılanlar dışında, tüm bireyler sözleşme yapmaya ehildir. Civil Code section 1556. Bu nedenle, sözleşme yaptığınız kişinin yaşına dikkat edin.
2- "Rıza, tüm taraflar aynı şey üzerinde aynı anlamda anlaşmadıkça karşılıklı değildir," yani bir sözleşmenin geçerli olabilmesi için, tüm tarafların şartları aynı şekilde anlaması ve kabul etmesi, anlaşmaya ilişkin yorumlarında yanlış anlaşılma veya tutarsızlık bulunmaması gerekir. California Civil Code section 1580
3- Sözleşmelerin hukuki bir amacı olmalıdır; aksi takdirde, belirli durumlar dışında, icra edilemezler. Birkaç örnek vereyim. Hukuka aykırı sözleşmeler, kanunları, kamu düzenini veya yasal düzenlemeleri ihlal eden anlaşmalardır. Yaygın örnekler şunlardır: Yasadışı Faaliyetler İçin Sözleşmeler, örneğin yasadışı uyuşturucu alıp satmaya ilişkin bir Uyuşturucu Satış Anlaşması; birine zarar verme veya öldürme anlaşması olan bir Tetikçi Sözleşmesi; ve bir tarafın bir hükümet yetkilisine yasadışı bir şekilde hareket etmesi için ödeme yaptığı bir Rüşvet Anlaşması.
Bir başka örnek de Kamu Düzenini İhlal Eden Sözleşmelerdir:
Makul Sınırları Olmayan Rekabet Etmeme Anlaşmaları – Mahkemeler, bir rekabet etmeme maddesini, süre veya coğrafi kapsam açısından aşırı geniş olması halinde icra edilemez sayabilir.
Taşıyıcı Annelik Sözleşmeleri (Belirli Yargı Bölgelerinde) – Ticari taşıyıcı anneliğin yasak olduğu yerlerde, ödeme içeren anlaşmalar geçersiz olabilir.
Vatandaşlık veya Evlat Edinme Haklarının Satışı – Vatandaşlık veya ebeveynlik hakları gibi yasal statünün satışını içeren sözleşmeler genellikle icra edilemez.
4- California Civil Code § 1605 uyarınca, geçerli karşılık (good consideration) şu şekilde tanımlanır: "Vaat eden kişiye (promisor), başka herhangi bir kişi tarafından, vaat edenin yasal olarak hak sahibi olmadığı bir menfaatin sağlanması veya sağlanacağının taahhüt edilmesi ya da böyle bir kişinin, rıza anında yasal olarak katlanmakla yükümlü olduğu dışında, vaat edeni teşvik etmek amacıyla katlandığı veya katlanacağını taahhüt ettiği herhangi bir zarar, bir vaat için geçerli bir karşılıktır."
Detaylandıralım:
Vaat Edene Menfaat → Vaat eden kişi, sözleşmeden önce yasal olarak hak sahibi olmadığı bir şeyi almalı veya kendisine vaat edilmelidir.
Vaat Edilene Zarar → Diğer taraf (vaat edilen/promisee), aksi takdirde katlanması gerekmeyen bir şeyden vazgeçmeli veya yasal bir zarara katlanmalıdır.
Teşvik Şartı → Menfaat veya zarar, vaat için bir teşvik teşkil etmeli, yani vaat edenin sözleşmeyi kabul etme nedeni olmalıdır.
Geçerli Karşılık Örnekleri:
Geçerli Karşılık: A, B'ye 10.000 $ karşılığında bir araba satmayı kabul eder. B'nin ödemesi A için bir menfaat, B için bir zarardır; bu da onu geçerli bir karşılık yapar. Bir müteahhit, 200.000 $ karşılığında bir ev inşa etmeyi kabul eder. Yapılan iş, ev sahibi için bir menfaat ve müteahhit için bir zarardır; bu da onu geçerli bir karşılık yapar.
Geçerli Olmayan Karşılık: A, B'ye hediye olarak 1.000 $ vermeyi vaat eder. B karşılığında hiçbir şey sağlamadığından, pazarlığa dayalı bir değişim yoktur ve bu da vaadi icra edilemez kılar. Bir polis memuru, para karşılığında bir suçluyu tutuklamayı vaat eder.
Bunu yapmakla zaten yasal olarak yükümlü olduklarından, geçerli bir karşılık olarak nitelendirilmez. Bu unsurların iş sözleşmenizde mevcut olduğundan emin olun.
Bir İş Sözleşmesi Nasıl Yazılır?
Bir iş sözleşmesi hazırlamak; açıklık, kesinlik ve hukuki ile ticari hususların kapsamlı bir şekilde anlaşılmasını gerektirir. Sağlam bir anlaşma hazırlamanın temel adımları aşağıdadır:
1. İlgili Tarafları Belirleyin
Her tarafın tam yasal adlarını ve iletişim bilgilerini belirterek başlayın. Bu, anlaşmayla kimin bağlı olduğuna ilişkin netlik sağlar ve hukuki icra edilebilirliği tesis etmeye yardımcı olur. Örnek: "Bu Anlaşma, Smith & Co. (123 Business Rd., NY) ile Johnson Enterprises (456 Corporate Ave., CA) arasında yapılmıştır." Hepimizin bildiği gibi şirket adları farklı eyaletlerde aynı olabileceğinden, sözleşmede doğru tarafı belirtmek önemlidir. Bu nedenle, tarafları adresleriyle birlikte tanımlamak daha iyidir. Ayrıca İşveren Kimlik Numaralarını (Employee Identification Number) da yazabilirsiniz.
2. Anlaşmanın Kapsamını Tanımlayın
Bu, anlaşmanın en kritik bölümüdür. Sözleşmenin amacını ve sunulan mal veya hizmetleri açıkça tanımlayın. Yanlış anlaşılmalardan kaçınmak için kalite standartlarını, teslimat programlarını ve diğer ilgili ayrıntıları belirtin. Örneğin, bir catering sözleşmesi misafir sayısını, menüyü ve etkinlik tarihini içermelidir. Sözleşme ihlali davalarındaki birçok sorun, beklenen hizmet veya malların kapsamının açıkça tanımlanmamasından kaynaklanır. Unutmayın, yazılı bir sözleşme imzalandıktan sonra sözlü vaatleri kanıtlamak zor olacaktır.
3. Ödeme Şartlarını Belirleyin
Maliyeti, ödeme programını ve varsa gecikme ücretlerini veya cezaları detaylandırın. Şartların açık ve her iki taraf için adil olduğundan emin olun, ödeme anlaşmazlıklarına yol açabilecek belirsiz ifadelerden kaçının. Örneğin: "Müşteri, her biri 2.500 $ olan iki taksitte 5.000 $ ödemeyi kabul eder. Gecikmeli ödemeler %5 ceza doğurur." Şunu hatırlatmak isterim ki, ihlal eden taraf hak ettiğiniz tutarı ödemezse, dava açmanız halinde zararları tazmin etmek için dört yılınız vardır.
4. Fikri Mülkiyet Haklarını Ele Alın
Anlaşma süresince üretilen herhangi bir fikri mülkiyetin sahipliğini belirleyin ve lisanslama veya kullanım haklarını detaylandırın. Bu, yazılım geliştirme, yaratıcı hizmetler ve markalaşma gibi sektörlerde esastır. Örneğin, "Proje sırasında çekilen fotoğraflar fotoğrafçıya aittir, ancak müşteri sınırsız ticari kullanım hakkına sahiptir." Bu, özellikle istihdam veya bağımsız yüklenici (independent contractor) sözleşmelerinde önemlidir, çünkü çalışanlar veya yükleniciler projenizde üretilen iş üzerinde fikri mülkiyet hakkı iddia edebilirler.
5. Gizlilik ve İfşa Etmeme Hükümleri Ekleyin
Gizlilik yükümlülüklerini tanımlayarak ve ihlaller için sonuçları belirterek hassas iş bilgilerini koruyun. Bu maddeler güveni korumaya ve özel verileri güvence altına almaya yardımcı olur. Örnek: "Çalışan, sözleşmenin sona ermesinden sonra beş yıl boyunca müşteri listelerini veya mali kayıtları ifşa etmemeyi kabul eder."
6. Fesih ve Yenileme Maddelerini Tanımlayın
Anlaşmanın süresini, yenileme koşullarını ve fesih prosedürlerini belirtin. Bu bölüm, sözleşmenin sona ermesi, şartların ihlali veya karşılıklı fesih gibi durumları ele almalıdır. Örneğin: "Her iki taraf da 60 gün önceden yazılı bildirimde bulunarak anlaşmayı sona erdirebilir." Memnun olduğunuz bir sözleşmeden yararlanmaya devam edebilmeniz için sözleşmeleri yenileme hakkını saklı tutmanız tavsiye edilir.
7. Anlaşmazlık Çözüm Prosedürlerini Belirtin
Arabuluculuk (mediation), tahkim (arbitration) veya dava (litigation) gibi anlaşmazlıkları çözme prosedürlerini detaylandırın. İyi tanımlanmış bir anlaşmazlık çözüm maddesi, uzun ve masraflı hukuki çatışmaları önleyebilir. Örneğin: "Herhangi bir anlaşmazlık, tahkime geçmeden önce başlangıçta Orange County, California'da arabuluculuğa tabi tutulacaktır." Arabuluculuk ve tahkim, anlaşmazlık çözümü için iki alternatif yöntemdir. Sözleşmeden kaynaklanan hukuki sorunların hızlı bir şekilde çözülmesini istiyorsanız, bir arabuluculuk ve tahkim maddesi eklemeniz tavsiye edilir. Ancak, hakem ücretleri nedeniyle bunun geleneksel davadan daha pahalı olabileceğini unutmayın.
8. Uygulanacak Hukuku ve Yargı Yetkisini Belirleyin
Sözleşmeyi yönetecek hukuk sistemini belirtin ve anlaşmazlık durumunda hangi mahkemelerin yargı yetkisine sahip olacağını tanımlayın. Bu, hukuki meselelerin nasıl ele alınacağına dair netlik sağlar. Örneğin: "Bu anlaşma, State of California yasalarına tabi olacaktır." Böyle bir maddeyi dahil etmek, dava ortaya çıktığında önemli hukuki masraflardan tasarruf etmenizi sağlayabilir. Orange County, California'da yaşadığınızı, davalının ise New York'ta ikamet ettiğini düşünün. California'da güvendiğiniz bir avukatınız varsa, anlaşmazlık çözümü için yer olarak Orange County'yi ve uygulanacak hukuk olarak California hukukunu seçmeniz, New York'ta bir avukat tutmanıza veya dava işlemleri için oraya seyahat etmenize gerek kalmayacağı anlamına gelir.
9. Garanti ve Beyanları Tanımlayın
Her iki tarafın da önemli olgular veya koşullara ilişkin güvencelerini ekleyin. Bu bölüm, beklentileri netleştirir ve yanlış beyanlar veya yanıltıcı ifadeler nedeniyle hukuki taleplerin riskini azaltır. Örnek: "Satıcı, teslim edilen tüm malların FDA güvenlik standartlarını karşılayacağını garanti eder."
10. Tazminat (Indemnification) Hükümleri Ekleyin
Anlaşmadan kaynaklanan herhangi bir kayıp, zarar veya yükümlülükten hangi tarafın sorumlu olacağını belirleyin. Bu, tarafları öngörülemeyen durumlarla ilişkili mali risklerden korur. Örnek: "Tedarikçi, kusurlu ürünlerden kaynaklanan herhangi bir talebe karşı perakendeciyi tazmin etmeyi kabul eder."
11. Bir Mücbir Sebep (Force Majeure) Maddesi Ekleyin
Sözleşmenin yerine getirilmesini engelleyebilecek doğal afetler, pandemiler veya siyasi kargaşalar gibi öngörülemeyen olayları hesaba katın. Bu madde, hiçbir tarafın kontrolü dışındaki durumlar nedeniyle haksız yere cezalandırılmamasını sağlar. Örnek: "Hiçbir taraf, depremler, seller veya hükümet tarafından uygulanan kısıtlamalar nedeniyle gecikmelerden sorumlu tutulamaz."
12. Sözleşmeyi Gözden Geçirin ve Sonlandırın
Açıklık, doğruluk ve adillik sağlamak için sözleşmeyi titizlikle gözden geçirin. Her iki tarafa da imzalamadan önce değişiklik önerme fırsatı verilmelidir. Sonlandırıldıktan sonra, başvuru için imzalı kopyaları saklayın. Örnek: "Her iki taraf da şartları gözden geçirip onaylamıştır ve her tarafa bir tane olmak üzere iki özdeş kopya imzalayacaklardır."
Sağlam bir iş sözleşmesine mi ihtiyacınız var ya da bir sözleşmeyi icra etmek için yardıma mı ihtiyacınız var? Yakup Sari, Esq. liderliğindeki Sari Law Firm'in deneyimli avukatları yanınızda. Bugün bize ulaşın! 📩 info@sarilaw.us | 📞 949-426-5071.
