Sözleşmeler California'da iş, istihdam ve kişisel anlaşmaların temelini oluşturur. Çoğu kişi sözleşmelerin geçerli olmak için yazılı olması gerektiğini varsaysa da, California hukuku sözlü ve zımni sözleşmeler de dahil çeşitli anlaşma türlerini tanır. Farklı sözleşme türlerini anlamak, bireylerin ve işletmelerin yasal hak ve sorumluluklarında yol almasına yardımcı olabilir.
1. Sözlü ve Yazılı Sözleşmeler (Oral vs. Written Contracts)
California'da sözleşmeler yazılı veya sözlü olabilir, her ikisi de eyalet hukukuna göre yasal olarak icra edilebilir. Yazılı anlaşmalar koşulların açık bir kanıtını sağlarken, sözlü sözleşmeler (oral contract) de California Civil Code § 1622 uyarınca eşit derecede geçerlidir. Ancak, bir sözlü sözleşmenin varlığını ve koşullarını kanıtlamak zorlu olabilir.
Bir Sözleşmenin Ne Zaman Yazılı Olması Gerekir?
Statute of Frauds (California Civil Code § 1624), belirli sözleşmelerin icra edilebilir olması için yazılı olmasını gerektirir; örneğin:
- Bir yıl içinde ifa edilemeyen anlaşmalar;
- Gayrimenkul işlemlerini içeren sözleşmeler;
- Başkasının borcunu ödeme vaatleri;
- 500 doların üzerindeki mal satışına ilişkin sözleşmeler;
Bir sözleşme Statute of Frauds kapsamına girer ve yazılı değilse, mahkemede icra edilemez olabilir.
2. Kısmen Yazılı ve Kısmen Sözlü Sözleşmeler
Sözleşmeler ayrıca kısmen yazılı ve kısmen sözlü de olabilir; yani bazı koşullar belgelenirken diğerleri sözlü olarak kararlaştırılır. California mahkemeleri bu tür sözleşmeleri tanır, ancak sözlü kısımları icra etmek, tanık ifadesi veya geçmiş iş uygulamaları gibi destekleyici delil gerektirebilir.
3. Fiilen Zımni Sözleşmeler (Implied-in-Fact Contracts)
Bir fiilen zımni sözleşme (implied-in-fact contract), açık sözler yerine tarafların eylemleri ve davranışları yoluyla oluşturulur. California Civil Code § 1619, zımni bir sözleşmenin açık bir sözleşmeyle aynı yasal ağırlığa sahip olduğunu belirtir.
Örneğin, bir serbest çalışan (freelancer) yazılı bir anlaşma olmadan bir müşteriye hizmet sağlar ancak sürekli olarak ödeme alırsa, fiilen zımni bir sözleşme var olabilir. Mahkemeler bu tür sözleşmelerin varlığını tarafların davranışına dayanarak belirler.
4. Resmileştirilmemiş Anlaşmalar
Bazen taraflar, daha sonra resmi bir anlaşma hazırlama niyetiyle sözleşme koşullarını sözlü veya gayriresmî olarak kararlaştırabilir. Her iki taraf da nihai bir yazılı sözleşme imzalanmadan önce bağlı olmayı amaçlamışsa, anlaşma yine de icra edilebilir olabilir. Ancak taraflar bir sözleşme imzalanana kadar bağlı olmayacaklarını açıkça belirtirse, yasal olarak bağlayıcı bir anlaşma yoktur.
5. Sözlü Delil Kuralı (Parol Evidence Rule) ve Sözleşme Uyuşmazlıkları
California, tam olarak bütünleştirilmiş yazılı bir sözleşmeye aykırı düşmek ya da onu eklemek için genel olarak dışarıdan delil (sözlü veya yazılı) kullanılmasını yasaklayan sözlü delil kuralını (parol evidence rule) uygular. Ancak istisnalar vardır; örneğin:
- Hile veya yanlış beyan
- Sözleşmedeki belirsizlikleri açıklığa kavuşturma
- Yazılı koşullara aykırı düşmeyen ayrı bir anlaşmayı kanıtlama
Bu kuralı anlamak, sözleşme uyuşmazlıklarında esastır çünkü bir mahkemenin hangi delili dikkate alacağını belirler.
Sonuç
California'da sözleşmeler birçok biçim alır, yazılı, sözlü ve zımni. Yazılı sözleşmelerin icrası daha kolay olsa da, sözlü ve zımni sözleşmeler de yasal olarak bağlayıcı olabilir. Ancak belirli anlaşmaların Statute of Frauds'a uymak için yazılı olması gerekir. Uyuşmazlıklardan kaçınmak için bireyler ve işletmeler anlaşmalarını açıkça belgelemeli ve gerektiğinde hukuki danışmanlık almalıdır.
California'da sözleşmenin kurulması veya icrasıyla ilgili sorunlarla uğraşıyorsanız, Sari Law Firm'in deneyimli sözleşme ihlali avukatlarına danışmak haklarınızın korunmasını sağlamaya yardımcı olabilir.
